Jednostki, które ewidencjonują koszty wyłącznie w układzie rodzajowym, mogą sporządzać

Jednostki ewidencjonujące koszty tylko w układzie rodzajowym sporządzają jedynie wariant porównawczy rachunku zysków i strat. W takim układzie, koszty klasyfikowane są według rodzajów, takich jak materiały, usługi obce, wynagrodzenia, itd., co umożliwia przejrzyste przedstawienie struktury kosztów działalności. Wariantu porównawczego używa się, aby zestawić przychody z kosztami w sposób umożliwiający ocenę wyników finansowych w danym okresie oraz ich porównanie z wynikami z wcześniejszych okresów. Na przykład, firma zajmująca się produkcją może w swoim rachunku zysków i strat ukazać przychody ze sprzedaży, obok kosztów materiałów oraz wynagrodzeń, co pozwoli na szybką analizę rentowności. Dodatkowo, zgodnie z Ustawą o rachunkowości, taki układ jest zalecany dla jednostek, które nie prowadzą pełnej ewidencji kosztów, co potwierdza jego praktyczne zastosowanie w obszarze finansów i controllingu.