Fragment skały różniący się od otaczającej go skały wulkanicznej, najczęściej wyrwany przez magmę ze skał otaczających, nazywa się

Ksenolit to bardzo charakterystyczny element skał wulkanicznych, na który zwracają uwagę zarówno geolodzy, jak i osoby pracujące przy rozpoznawaniu surowców mineralnych. Takie fragmenty skał, które zostały wyrwane przez magmę ze skał otaczających komin wulkaniczny, są jak „pasażerowie na gapę” w lawie. Często mają zupełnie inny skład i strukturę niż skała, w której się znalazły. Z mojego doświadczenia, ksenolity są super przydatne do poznawania głębokich partii skorupy ziemskiej, bo pokazują nam kawałki skał, których normalnie byśmy nie wydobyli. Na przykład w bazaltach często można znaleźć ksenolity perydotytowe, które pochodzą z płaszcza Ziemi – to takie okno na to, co dzieje się pod nami. W praktyce, rozpoznawanie ksenolitów jest ważne np. przy badaniach złóż diamentów, bo one właśnie często towarzyszą ksenolitom z płaszcza. No i jeszcze jedno – w pracy terenowej czy przy analizie petrograficznej, odróżnienie ksenolitów od innych struktur jest podstawą dobrej interpretacji historii geologicznej danego miejsca. Branżowe standardy, jak w literaturze geologicznej, jasno definiują ksenolit jako ciało skały obcej, które zostało mechanicznie przeniesione i zamknięte przez magmę w trakcie jej ruchu. Wyłapanie tego detalu w próbce to czasem klucz do zrozumienia całej historii powstania danej skały.