W diagnostyce szczękowoortopedycznej Orlik-Grzybowskiej, w stosunku do płaszczyzny strzałkowej określane są nieprawidłowości we wzroście

W diagnostyce szczękowoortopedycznej według Orlik‑Grzybowskiej kluczowe jest to, do jakiej płaszczyzny odnosimy daną nieprawidłowość wzrostu. Płaszczyzna strzałkowa dzieli czaszkę na część prawą i lewą, więc wszystko, co analizujemy w odniesieniu do niej, dotyczy przede wszystkim wymiaru poprzecznego, czyli właśnie szerokości. Moim zdaniem to jest taki typowy punkt, gdzie łatwo się pomylić, bo nazwy płaszczyzn anatomicznych brzmią trochę „książkowo”, a w praktyce trzeba je szybko kojarzyć z wymiarem: przód–tył, góra–dół, prawo–lewo. W metodzie Orlik‑Grzybowskiej do oceny wzrostu na szerokość wykorzystuje się relacje łuków zębowych, symetrię szczęki i żuchwy, przebieg linii pośrodkowej oraz rozstaw łuków względem osi ciała, czyli właśnie względem płaszczyzny strzałkowej. W praktyce gabinetowej ma to ogromne znaczenie przy rozpoznawaniu zwężeń szczęki, asymetrii poprzecznych czy przemieszczeń żuchwy w bok. Na przykład planując leczenie aparatem rozszerzającym (płytka Schwarza, aparat Hyrax, ekspander) oceniamy, czy nieprawidłowości dotyczą głównie szerokości szczęki – i robimy to właśnie w odniesieniu do płaszczyzny strzałkowej oraz linii pośrodkowej twarzy. Standardem dobrej praktyki ortodontycznej jest analizowanie pacjenta w trzech wymiarach: strzałkowym, czołowym i pionowym, ale każdą grupę zaburzeń przypisujemy do konkretnej płaszczyzny. Wymiar przednio‑tylny (długość, głębokość) ocenia się w płaszczyźnie strzałkowej, ale w odniesieniu do innych punktów odniesienia, a nie wprost jako „wzrost względem płaszczyzny strzałkowej”. Wysokość z kolei wiąże się z płaszczyzną poziomą. Dlatego w klasycznej diagnostyce szczękowoortopedycznej Orlik‑Grzybowskiej, gdy mówimy o nieprawidłowościach wzrostu określanych w stosunku do płaszczyzny strzałkowej, chodzi o nieprawidłowości na szerokość, czyli w wymiarze poprzecznym, co jest zgodne z obowiązującymi zasadami anatomii i ortodoncji.