Stosunek objętości cylindra nad tłokiem w położeniach DMP i GMP określa

Poprawnie – stosunek objętości przestrzeni nad tłokiem, gdy tłok jest w DMP (dolne martwe położenie) do objętości, gdy tłok jest w GMP (górne martwe położenie), to właśnie stopień sprężania. Wzór jest prosty: ε = V_DMP / V_GMP, czyli objętość całkowita cylindra podzielona przez objętość komory spalania. W praktyce V_DMP to objętość komory spalania plus objętość skokowa, a V_GMP to sama objętość komory spalania. Moim zdaniem to jedna z kluczowych wielkości opisujących silnik, bo mocno wpływa na sprawność cieplną, zużycie paliwa, wymagania co do liczby oktanowej oraz emisję spalin. Wyższy stopień sprężania zazwyczaj podnosi sprawność silnika o zapłonie iskrowym, ale zwiększa ryzyko spalania stukowego. Dlatego producenci trzymają się pewnych typowych zakresów, np. około 9–12 dla benzyny i nawet 16–22 dla diesla. W warsztacie warto kojarzyć, że katalogowy stopień sprężania nie jest tym samym co ciśnienie sprężania mierzone manometrem – to częsty błąd. Przy tuningu silników, obróbce głowicy, planowaniu, zmianie tłoków lub uszczelki głowicy zawsze trzeba mieć w głowie, jak te modyfikacje wpłyną na stopień sprężania. Zbyt duże zwiększenie może skończyć się detonacją, przegrzewaniem i uszkodzeniem tłoków lub panewek, a zbyt małe – spadkiem mocy i ospałą reakcją na gaz. Dobrą praktyką jest zawsze porównanie obliczonego stopnia sprężania z danymi producenta i sprawdzonymi wartościami dla danego typu paliwa i zastosowania silnika (np. silnik drogowy vs sportowy).