Liczba oktanowa paliwa jest wskaźnikiem

Liczba oktanowa to w praktyce miara odporności benzyny na spalanie detonacyjne, czyli tzw. „stukowe”. Chodzi o sytuację, gdy mieszanka paliwowo-powietrzna zapala się zbyt gwałtownie i w niekontrolowany sposób, zanim lub tuż po zapłonie iskrowym, powodując charakterystyczne stukanie w silniku. W silnikach o zapłonie iskrowym (ZI) jest to zjawisko bardzo niepożądane, bo prowadzi do przeciążeń mechanicznych tłoka, korbowodu, panewek, przegrzewania denka tłoka, a w dłuższej perspektywie do uszkodzeń silnika. Moim zdaniem każdy mechanik powinien mieć to dobrze „w głowie”, bo dobór paliwa do danego silnika to podstawa. Wzorcowo liczba oktanowa jest określana w porównaniu do mieszaniny izooktanu i n-heptanu. Paliwo o liczbie oktanowej 95 zachowuje się pod kątem spalania stukowego tak jak mieszanina 95% izooktanu i 5% n-heptanu w warunkach badań. Im wyższa liczba oktanowa, tym większa odporność na spalanie detonacyjne przy większym stopniu sprężania i większym obciążeniu silnika. Dlatego silniki o wysokim stopniu sprężania, turbodoładowane albo mocno wysilone wymagają paliw o wyższej liczbie oktanowej (np. 98 czy 100), co jest zresztą zapisane w instrukcjach producentów i normach eksploatacyjnych. W praktyce warsztatowej, gdy klient tankuje paliwo o niższej liczbie oktanowej, niż zaleca producent, można zaobserwować spadek mocy, gorszą elastyczność, a przy starszych silnikach bez zaawansowanej elektroniki – wyraźne stukanie pod obciążeniem. Nowoczesne sterowniki ECU z czujnikiem spalania stukowego korygują kąt wyprzedzenia zapłonu, żeby to zjawisko ograniczyć, ale odbywa się to kosztem osiągów. Dlatego dobrą praktyką jest zawsze stosowanie paliwa o liczbie oktanowej co najmniej takiej, jaką przewidział producent silnika. Nie chodzi tu o wartość opałową, tylko właśnie o zachowanie paliwa w warunkach dużego sprężania i wysokiej temperatury w cylindrze.