Zjawisko, w którym osoba dostrzega niezgodność pomiędzy posiadanymi informacjami a tymi, które są jej przekazywane na ten sam temat, na przykład dotyczące negatywnych skutków palenia, ilustruje teoria

Dysonans poznawczy to teoria psychologiczna, która opisuje sytuację, w której jednostka odczuwa nieprzyjemny dyskomfort psychiczny, gdy dostrzega sprzeczność pomiędzy swoimi przekonaniami a nowymi informacjami, które do niej docierają. Przykładem może być osoba, która zaczyna dostrzegać, że palenie papierosów jest szkodliwe dla zdrowia, mimo że wcześniej uważała, iż nie ma to większego wpływu. W takim przypadku, aby złagodzić dysonans, jednostka może zareagować na kilka sposobów: zmienić swoje przekonania, podważyć wiarygodność nowych informacji lub zacząć unikać sytuacji, w których są one prezentowane. Zrozumienie dysonansu poznawczego jest istotne w kontekście zmiany zachowań, promocji zdrowia oraz terapii psychologicznej, gdyż pozwala na identyfikację miejsc, w których człowiek może borykać się z wewnętrznymi konfliktami. W praktyce, terapeuci wykorzystują tę teorię do pomagania klientom w identyfikacji i przekształcaniu przekonań, które mogą wpływać na ich zachowanie i samopoczucie.