Jaki jest koszt produkcji 1 kg makaronu, jeżeli koszty stałe wytworzenia 10 ton makaronu wynoszą 5 000,00 zł, a koszt jednostkowy zmienny wynosi 2,50 zł na 1 kg produktu?

Prawidłowa odpowiedź wynika z rozdzielenia kosztów stałych i zmiennych oraz przeliczenia ich na jednostkę produktu, czyli na 1 kg makaronu. Najpierw liczymy koszt stały przypadający na 1 kg. Mamy 10 ton makaronu, czyli 10 000 kg. Koszty stałe wynoszą 5 000 zł. Dzielimy więc 5 000 zł przez 10 000 kg: 5 000 / 10 000 = 0,50 zł/kg. To jest jednostkowy koszt stały. Następnie dodajemy koszt jednostkowy zmienny, który w zadaniu jest podany wprost: 2,50 zł/kg. Całkowity koszt wytworzenia 1 kg makaronu to suma: 0,50 zł/kg + 2,50 zł/kg = 3,00 zł/kg. I to właśnie jest pełny koszt jednostkowy produkcji, zgodnie z podstawowymi zasadami rachunku kosztów stosowanymi w rachunkowości zarządczej. W praktyce przedsiębiorstwa rolno‑spożywcze dokładnie w taki sposób kalkulują koszt jednostkowy: rozliczają koszty stałe (np. amortyzacja maszyn, czynsz, wynagrodzenia administracji) na całą wielkość produkcji, a koszty zmienne (np. surowiec, energia technologiczna, opakowania jednostkowe) liczą w przeliczeniu na 1 kg czy 1 sztukę. Dzięki temu można później podejmować decyzje cenowe, porównywać opłacalność różnych produktów, ustalać minimalną cenę sprzedaży, a także planować wielkość produkcji. Moim zdaniem warto zapamiętać, że przy większej produkcji koszt stały na 1 kg spada, bo dzieli się na większą ilość, ale koszt zmienny na jednostkę zazwyczaj zostaje podobny. To jedna z podstawowych dobrych praktyk w rachunkowości i controllingu kosztów – zawsze oddzielać stałe od zmiennych i liczyć koszt jednostkowy na bazie pełnego kosztu wytworzenia.