Produktem ubocznym przy produkcji spirytusu jest wywar gorzelniczy. Najczęściej wykorzystywany jest jako

Prawidłowo – wywar gorzelniczy jest w praktyce traktowany głównie jako pasza dla zwierząt, najczęściej bydła. Wynika to z jego składu: zawiera sporo białka, włókna, resztki węglowodanów niesfermentowanych oraz składniki mineralne. W technologii gorzelniczej mówi się, że jest to typowy produkt uboczny o charakterze paszowym, a nie odpad w sensie komunalnym. W dobrze prowadzonej gorzelni planuje się zagospodarowanie wywaru już na etapie projektu technologicznego – właśnie pod kątem żywienia zwierząt lub dalszego przetwarzania na suszone wysłodki czy DDGS (dried distillers grains with solubles). W gospodarstwach rolnych współpracujących z gorzelniami wywar jest często wywożony bezpośrednio na fermy i zadawany jako komponent dawki pokarmowej w żywieniu bydła opasowego czy krów mlecznych, oczywiście po odpowiednim zbilansowaniu racji pokarmowej przez zootechnika. Moim zdaniem to dobry przykład tzw. gospodarki obiegu zamkniętego w agrobiznesie: surowiec rolniczy (np. zboże, ziemniaki) trafia do gorzelni, powstaje spirytus jako produkt główny, a resztki pofermentacyjne wracają do gospodarstwa jako wartościowa pasza. Ogranicza to koszty utylizacji, zmniejsza obciążenie środowiska i jednocześnie obniża koszty żywienia zwierząt. W praktyce trzeba jednak pamiętać o kilku zasadach: wywar jest produktem nietrwałym, łatwo się psuje, więc trzeba go szybko zużyć lub zakonserwować; jego udział w dawce nie może być zbyt duży, żeby nie zaburzyć pracy żwacza; no i konieczne jest spełnienie wymagań weterynaryjnych i paszowych, czyli brak zanieczyszczeń, kontrola jakości, zgodność z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pasz. W literaturze i normach żywieniowych wywar gorzelniczy jest klasyfikowany właśnie jako pasza lub komponent paszowy, a nie jako nawóz czy odpad komunalny.