Wydajność gotowej mrożonki frytek ziemniaczanych w stosunku do użytego surowca wynosi 40%. Ile ton ziemniaków należy przerobić, aby otrzymać 100 ton frytek?

Poprawnie przyjęto, że wydajność 40% oznacza, iż z 1 tony surowych ziemniaków otrzymujemy 0,4 tony gotowej mrożonki frytek. W zadaniu chcemy dostać 100 ton wyrobu gotowego, więc trzeba policzyć, ile surowca da taki wynik. W praktyce robimy prosty rachunek odwrotny: 100 ton (produkt) ÷ 0,40 (wydajność) = 250 ton surowca. To jest klasyczne zadanie z przetwórstwa rolno‑spożywczego, gdzie zawsze patrzy się na zależność: masa surowca × wydajność = masa produktu. Po przekształceniu wzoru: masa surowca = masa produktu / wydajność. Moim zdaniem warto to sobie zapamiętać jako schemat, bo w zakładzie przetwórczym używa się tego non stop: przy planowaniu produkcji, zamawianiu surowca, liczeniu kosztów i strat technologicznych. W rzeczywistej produkcji frytek ziemniaczanych straty powstają na kilku etapach: mycie, obieranie, obróbka mechaniczna, blanszowanie, smażenie wstępne, mrożenie. Każdy etap obniża masę w stosunku do surowca, stąd wydajność 40% jest jak najbardziej realistyczna przy produktach mocno przetworzonych. W dobrych praktykach technologicznych zawsze analizuje się tzw. bilans masowy linii produkcyjnej: ile surowca wchodzi, ile wychodzi produktu gotowego, ile jest odpadów użytkowych (np. obierki na paszę) i ile strat nieuniknionych. Dobrze policzona wydajność pozwala też porównywać efektywność różnych technologii, maszyn czy dostawców surowca (inne odmiany ziemniaka mogą dawać inną wydajność). W planowaniu produkcji przyjmuje się właśnie taki sposób liczenia: planowana ilość wyrobu / procentowa wydajność = zapotrzebowanie na surowiec. Tu dokładnie tak zrobiłeś i stąd wynik 250 ton.