Ilu pracowników należy zatrudnić do zbioru jabłek, jeżeli wydajność pracy jednego pracownika przy ręcznym zbiorze wynosi 200 kg/godz., pracownicy pracują 8 godzin dziennie, sad ma powierzchnię 4 ha, średni plon jabłek to 40 t/ha, a zbiór ma trwać 10 dni roboczych?

Poprawnie wyliczona liczba pracowników wynika z prostego, ale bardzo typowego dla praktyki rolniczej zadania planistycznego. Najpierw trzeba policzyć całkowitą masę jabłek do zebrania. Sad ma 4 ha, a średni plon to 40 t/ha, czyli 4 × 40 t = 160 t. W jednostkach wygodnych do liczenia z wydajnością pracy: 160 t = 160 000 kg. Jeden pracownik zbiera 200 kg na godzinę i pracuje 8 godzin dziennie, więc jego dzienna wydajność to 200 kg/h × 8 h = 1600 kg/dzień. Zbiór ma trwać 10 dni roboczych, więc jeden pracownik w całym okresie zbierze 1600 kg/dzień × 10 dni = 16 000 kg. Teraz dzielimy całkowitą masę jabłek przez wydajność jednego pracownika: 160 000 kg : 16 000 kg/pracownika = 10 pracowników. To właśnie jest poprawny wynik. W praktyce gospodarstwa sadowniczego takie obliczenie to element planowania organizacji pracy – dzięki temu można zawczasu zamówić odpowiednią liczbę pracowników sezonowych, zaplanować zakwaterowanie, transport i wyżywienie. Moim zdaniem takie proste rachunki są kluczowe, żeby nie doprowadzić do sytuacji, gdzie jabłka przejrzeją na drzewie, bo zabrakło rąk do pracy, albo odwrotnie – mamy nadmiar pracowników, którzy generują niepotrzebne koszty. W dobrych praktykach organizacji produkcji przyjmuje się też pewien margines bezpieczeństwa, bo realna wydajność może spaść np. przez złą pogodę, zmęczenie czy gorszy dostęp do owoców w koronie drzewa. Jednak bazowe wyliczenie, tak jak tu, zawsze wychodzi właśnie z zależności: całkowita ilość plonu / (wydajność × czas pracy). Ten sposób liczenia stosuje się nie tylko przy jabłkach, ale też przy zbiorze wiśni, porzeczek, truskawek czy nawet przy pracach pielęgnacyjnych w sadzie. Dobrze opanować ten schemat, bo potem powtarza się on w wielu zadaniach z organizacji produkcji rolniczej.