W analizie produktów spożywczych do oznaczania gęstości substancji stosuje się metody pomiaru

Prawidłowo wskazana metoda areometryczna i piknometryczna to klasyczny zestaw technik do wyznaczania gęstości w analizie produktów spożywczych. Areometr (hydrometr) wykorzystuje zasadę wyporu Archimedesa – zanurza się pływak o znanej charakterystyce i na podstawie głębokości zanurzenia odczytuje się gęstość lub gęstość względną cieczy. W praktyce przemysłu spożywczego stosuje się różne skale, np. °Brix, °Ballinga, °Blg, szczególnie przy kontroli soków, syropów, brzeczek piwnych czy roztworów cukru. To szybka metoda kontrolna, dobra do bieżącego nadzoru produkcji, np. na warzelni, w rozlewni napojów czy przy produkcji syropów cukrowych. Piknometr natomiast służy do bardzo dokładnego oznaczania gęstości, zarówno cieczy, jak i ciał stałych (również rozdrobnionych). To małe naczynie o dokładnie znanej objętości, które waży się puste, a potem napełnione badanym materiałem lub cieczą. Na podstawie masy i znanej objętości oblicza się gęstość z definicji (ρ = m/V). Ta metoda jest wolniejsza, ale dużo dokładniejsza, dlatego stosuje się ją w laboratoriach kontroli jakości, przy opracowywaniu receptur, wzorcowaniu innych przyrządów czy przy badaniach porównawczych. Z mojego doświadczenia, w dobrze zorganizowanym laboratorium spożywczym używa się obu technik: areometr do szybkiej kontroli procesu, piknometr do pomiarów referencyjnych i dokumentacyjnych, np. gdy trzeba udowodnić zgodność z normą PN lub specyfikacją klienta. To jest zgodne z dobrą praktyką laboratoryjną GLP i zasadami rzetelnej analizy fizykochemicznej żywności.