Za pomocą teodolitu <b>nie można</b> zmierzyć

Dokładnie tak, teodolit to przyrząd pomiarowy wykorzystywany głównie do wyznaczania kątów poziomych i pionowych na budowie czy podczas pomiarów geodezyjnych. Nie służy natomiast do bezpośredniego mierzenia różnic wysokości między punktami terenowymi – do tego celu używa się niwelatorów oraz łaty geodezyjnej. Teodolitem nie uzyskamy wartości wysokościowych, ponieważ jego konstrukcja i zasada działania są nakierowane na pomiar kątów, a nie odczyt przewyższeń. W praktyce na budowie, jeśli trzeba wyznaczyć różnicę wysokości między dwoma punktami (np. przy układaniu fundamentów czy trasowaniu sieci), zawsze używa się niwelatora, bo to narzędzie daje precyzję i powtarzalność wyniku. Z mojego doświadczenia wielu początkujących myli te narzędzia, bo oba są na statywie i oba patrzą przez lunetę, ale jednak zasada działania jest zupełnie inna. W standardach branżowych (np. normy PN-ISO 17123-3 dotyczące teodolitów) wyraźnie rozdziela się funkcje niwelatora i teodolitu, żeby uniknąć właśnie takich pomyłek. Warto pamiętać, że oczywiście teodolitem można wyznaczyć wysokość względną pośrednio – czyli wyznaczyć kąt nachylenia i długość odcinka, a potem policzyć przewyższenie, ale w praktyce to rozwiązanie mało wygodne i nieprecyzyjne. Dlatego na budowie nikt tak nie robi.