<table>Tabela 1. Dopuszczalne odchyłki wymiarowe narzutu kamiennego<thead><tr><th scope="col">Szerokość pasa umacnianego</th><th scope="col">Grubość warstwy</th><th scope="col">Nierówności powierzchni</th></tr></thead><tbody><tr><td>±10 cm</td><td>±5 cm</td><td>±5 cm</td></tr></tbody></table> <table>Tabela 2.<thead><tr><th scope="col">Pomierzone parametrywykonanego narzutu kamiennego</th><th scope="col">PrzekrójI</th><th scope="col">PrzekrójII</th><th scope="col">PrzekrójIII</th><th scope="col">PrzekrójIV</th></tr></thead><tbody><tr><td>Grubość [cm]</td><td>29</td><td>32</td><td>28</td><td>36</td></tr><tr><td>Nierówności [cm]</td><td>5</td><td>4</td><td>5</td><td>6</td></tr></tbody></table> <br> W tabeli 1 przedstawiono dopuszczalne odchyłki wymiarowe dla narzutu kamiennego układanego warstwą o grubości 30 cm na skarpach rzeki. Po zakończeniu robót dokonano pomiarów grubości i nierówności w 4 przekrojach wykonanego narzutu. Na podstawie tabeli 2 określ, w którym przekroju należy dokonać poprawek?

Poprawnie wskazano przekrój IV, bo właśnie tam pomierzone wartości wyraźnie wychodzą poza dopuszczalne odchyłki z tabeli 1. Projektowa grubość narzutu kamiennego to 30 cm, a dopuszczalna odchyłka wynosi ±5 cm. To oznacza, że grubość może się mieścić w przedziale od 25 do 35 cm. W przekrojach I–III grubość narzutu (29, 32 i 28 cm) mieści się w tym zakresie, więc od strony grubości wszystko jest w porządku. Natomiast w przekroju IV grubość wynosi 36 cm, czyli przekracza górną granicę o 1 cm. Teoretycznie to „tylko” centymetr, ale norma odchyłek jest po to, żeby ją respektować. Dodatkowo trzeba sprawdzić nierówności powierzchni. Dopuszczalna odchyłka to ±5 cm. W przekrojach I, II i III nierówności wynoszą odpowiednio 5, 4 i 5 cm, a więc mieszczą się w wymaganiu. W przekroju IV nierówność ma 6 cm, czyli znowu przekracza dopuszczalną wartość. Mamy więc w jednym przekroju dwa parametry poza tolerancją: za dużą grubość i zbyt duże nierówności. To typowa sytuacja, w której przy odbiorze robót inspektor nakaże wykonanie poprawek. W praktyce takie poprawki mogą polegać na częściowym rozebraniu nadmiaru narzutu, przełożeniu kamieni, wyrównaniu powierzchni i ponownym zagęszczeniu warstwy, tak żeby uzyskać grubość mieszczącą się w 30 ±5 cm oraz wyrównać lico umocnienia. Moim zdaniem dobrze jest już na etapie układania narzutu prowadzić bieżącą kontrolę grubości i równości, np. za pomocą łat pomiarowych, reperów i prostych niwelacji, żeby unikać takich korekt na końcu. Z doświadczenia na budowach regulacyjnych wynika, że im bardziej narzut jest „pofalowany”, tym szybciej ulega rozluźnieniu i wypłukiwaniu przez nurt, więc trzymanie się odchyłek to nie jest czysta teoria z tabeli, tylko realny wpływ na trwałość umocnienia skarpy.