Ilustracja przedstawia wykonywanie pomiarów geodezyjnych, w wyniku których można wyznaczyć

Na ilustracji widać niwelator (w tym przypadku nowocześniejszy niwelator laserowy/automatyczny) oraz łatę niwelacyjną. Taki zestaw służy przede wszystkim do niwelacji, czyli wyznaczania wysokości punktów i różnic wysokości między nimi. Odczyt z łaty, przy znanej rzędnej punktu odniesienia (reperu), pozwala obliczyć wysokość badanego punktu w układzie wysokościowym, np. Kronsztad 86 czy PL-EVRF2007-NH. W praktyce na budowie hydrotechnicznej takimi pomiarami kontroluje się np. rzędną korony wału przeciwpowodziowego, wysokość górnej krawędzi oczepu ścianki szczelnej, poziom dna wykopu pod śluzę czy jaz, a także rzędne posadowienia przepustów i koryt regulacyjnych. W dobrych praktykach geodezyjnych przyjmuje się, że przed właściwymi pomiarami instrument należy dokładnie spoziomować, wykonać kontrolę kolimacji i korzystać z reperów o znanych, sprawdzonych rzędnych. Moim zdaniem warto pamiętać, że sama wartość odczytu z łaty jeszcze nic nie znaczy, dopiero w zestawieniu z wysokością osi celowej niwelatora daje konkretną rzędną punktu. W robotach hydrotechnicznych dokładność niwelacji ma kluczowe znaczenie, bo kilka centymetrów różnicy przy koronie wału może zdecydować o bezpieczeństwie przeciwpowodziowym. Dlatego do wyznaczania wysokości punktu używa się właśnie niwelatora i łaty, tak jak na zdjęciu, a nie teodolitu czy tachimetru ustawionego typowo do pomiaru kątów.