Zanieczyszczeniami, które najczęściej powstają na zewnętrznych i wewnętrznych zabytkowych powłokach malarskich, są

Nawarstwienia to jedno z najczęstszych i najbardziej charakterystycznych zanieczyszczeń, jakie spotyka się na zabytkowych powłokach malarskich, zarówno tych na zewnątrz, jak i wewnątrz budynków. Z praktyki konserwatorskiej wynika, że powstają one głównie przez lata ekspozycji na kurz, dym, tłuszcze, sadzę, a także osadzanie się rożnych cząstek organicznych i nieorganicznych z powietrza – nawet gdy obiekt znajduje się we wnętrzu. W skrajnych przypadkach te warstwy mogą mieć grubość kilku milimetrów, co mocno utrudnia prawidłową ocenę stanu zachowania oryginalnej kolorystyki czy detali technicznych dzieła. W branży przyjęło się, że regularne i odpowiednio przeprowadzane oczyszczanie powierzchni z nawarstwień to podstawa dbałości o zabytki. Moim zdaniem to jest właśnie najważniejsze na początek – zanim zacznie się rozważać jakiekolwiek inne działania konserwatorskie. Zresztą, według zaleceń ICOM-CC i Narodowego Instytutu Dziedzictwa, usuwanie nawarstwień powinno być wykonywane tylko przez przeszkolonych specjalistów, bo łatwo uszkodzić oryginalną powłokę. Często stosuje się do tego celu delikatne odkurzacze, miękkie pędzle czy specjalistyczne środki czyszczące, zależnie od stanu powierzchni. Warto też wiedzieć, że nawarstwienia mogą maskować poważniejsze uszkodzenia albo ślady dawnych napraw, więc ich obecność wpływa nie tylko na walory estetyczne, ale też na ocenę wartości historycznej obiektu. Taka wiedza przydaje się potem przy planowaniu bardziej zaawansowanych prac restauratorskich.