Która czynność jest parafunkcją?

Parafunkcją w tym pytaniu jest ssanie palca, bo to typowy przykład nawyku, który nie jest fizjologicznie potrzebny organizmowi, a jednak mocno wpływa na układ stomatognatyczny. Parafunkcje to wszystkie czynności wykonywane narządem żucia, które nie służą prawidłowym funkcjom, takim jak żucie, połykanie, mowa czy fizjologiczne oddychanie. Do tej grupy zaliczamy m.in. ssanie palca, obgryzanie paznokci, nagryzanie długopisu, zgrzytanie zębami (bruksizm), zaciskanie zębów, przygryzanie warg lub policzków. Z punktu widzenia ortodoncji i profilaktyki wad zgryzu ssanie palca jest bardzo niebezpiecznym nawykiem, zwłaszcza jeśli utrzymuje się po 3.–4. roku życia. Powoduje często zgryz otwarty przedni, wychylenie siekaczy górnych, zwężenie łuku górnego, przodozgryz rzekomy lub powstanie tzw. gotyckiego podniebienia. W praktyce gabinetu stomatologicznego i ortodontycznego takie parafunkcje trzeba zawsze dokładnie wyłapywać w wywiadzie i dokumentować, bo bez ich eliminacji nawet najlepiej zaplanowane leczenie aparatem może dawać słabsze efekty albo nawrót wady. Dobre standardy postępowania mówią, żeby łączyć leczenie ortodontyczne z edukacją rodziców, prostymi ćwiczeniami miofunkcjonalnymi oraz – jeśli trzeba – pomocą psychologiczną. Moim zdaniem kluczowe jest spokojne wytłumaczenie pacjentowi, że sam aparat nie „odwojuje” szkód po ssaniu palca, jeśli parafunkcja dalej trwa. W technikum warto zapamiętać, że jak słyszysz w opisie pacjenta o nawykach typu ssanie palca, smoczka, warg, długopisu – to prawie zawsze wchodzimy w temat parafunkcji i ryzyka rozwoju wady zgryzu.