Do oznaczania kwasowości mąki pracownik laboratorium używa roztworu NaOH o stężeniu 0,1 mol/dm³. Który opis charakteryzuje sposób otrzymania odczynnika?

W tej sytuacji kluczowe są dwa elementy: ilość substancji i objętość roztworu. Chcemy otrzymać roztwór NaOH o stężeniu 0,1 mol/dm³, czyli w 1 dm³ roztworu ma się znajdować 0,1 mola NaOH. Masa molowa NaOH to około 40 g/mol, więc 0,1 mola to 4 g. Dlatego właśnie odważenie 4 g NaOH i rozpuszczenie ich w kolbie miarowej o pojemności 1 dm³ daje dokładnie roztwór 0,1 mol/dm³ – pod warunkiem, że po rozpuszczeniu dopełnimy wodą destylowaną dokładnie do kreski, patrząc na menisk dolny. To jest klasyczna, podręcznikowa procedura przygotowania roztworu mianowanego w laboratorium analitycznym. W praktyce laboratoryjnej, szczególnie w laboratoriach kontroli jakości przemysłu spożywczego, tak przygotowany roztwór NaOH wykorzystuje się do miareczkowania kwasowości ogólnej mąki, przetworów zbożowych, a także np. kwasowości ogólnej soków czy win. Bardzo ważne jest też, że przygotowanie odbywa się w kolbie miarowej, a nie w jakimkolwiek naczyniu, bo tylko kolba miarowa ma skalibrowaną, dokładną objętość w określonej temperaturze (zwykle 20°C). Z mojego doświadczenia wynika, że typowym nawykiem dobrej praktyki laboratoryjnej (GLP) jest najpierw rozpuścić NaOH w niewielkiej ilości wody, poczekać aż roztwór się schłodzi (rozpuszczanie NaOH jest egzotermiczne), dopiero potem przenieść ilościowo do kolby miarowej i dopełnić do kreski. W analizie i kontroli jakości żywności takie szczegóły mają znaczenie, bo od prawidłowego stężenia roztworu mianowanego zależy wiarygodność całej serii oznaczeń, a więc i ocena zgodności produktu z normami.